09 februari 2008

Tokaji Szamorodni

In het derde jaar van de Sommelier cursus krijgen we geen les van een "vaste" leraar zoals de afgelopen jaren maar komen er iedere keer specialisten in een bepaalde streek/land lesgeven. Voor Hongarije kwam Ronnie Drowart die al 20 jaar met Hongarije bezig is ons een duidelijke en gepassioneerde uitleg geven.

Hongarije is niet erg bekend als wijnland alhoewel de wijntraditie hier toch teruggaat tot de Romeinen. Tijdens de communistische periode werd er vooral in grote hoeveelheden goedkope rommel gemaakt. Na het communisme kwam de kwaliteit weer terug en nu ze bij Europa aangesloten zijn volgen ze de regels van de Europese wijnwetgeving.  

Hongarije heeft een landklimaat met warme zomers en koude winters en heeft 93.000ha wijngaarden. De belangrijkste rivieren zijn de Donau en de Tisza en het Balatonmeer is het grootste meer van Europa. Hongarije telt 22 wijnstreken en 80% van de wijnproductie is bestemd voor de binnenlandse markt.
75% van de wijnen is wit en 25% rood en de trend is dat er meer en meer rood wordt aangeplant.

hongarije wijnstreken hungary wine map
Wijnstreken Hongarije ( foto bachus Hongaricus ) 

Druivensoorten, die allemaal van die gemakkelijke namen hebben:
Wit: Olaszrizling(=Welschriesling), Furmint, Harslevelü, Keknyelü, Irsai Oliver, Szürkebarat(=Pinot Gris), Kiraleanyka,Sarga Muskotaly,Zöld Veltelini(=Grüner Veltliner), Tramini(=gewürztraminer)
Rood: Kadarka, Kekfrankos, Blauportiegieser (=Kekoporto, deze naam mag niet meer gebruikt worden ivm de gelijkenis op Porto uit Portugal ), Zweigelt en de traditionele Franse soorten Cabernet Sauvignon,Cabernet Franc, Pinot Noir, Merlot en Syrah

De voornaamste wijnstreken zijn Sopron, Tokaj en dan vooral voor rood Szekzard en Villany-Siklos.
Enkele jaren geleden had ik eens een fantastische Pinot Noir 2002 van Tibor Gal uit Eger geproefd en toen was me duidelijk geworden dat ook uit Hongarije mooie rode wijnen konden komen. Echter mijn voorkeur gaat toch uit naar de witte. Ook van de wijnen die Ronny had meegenomen staken de witte kwaliteits/prijs verhoudingsgewijs boven de rode uit ( alhoewel de meningen in de groep hierover verdeeld waren ).

Over twee avonden verdeeld ( wit en rood ) hebben we een goed beeld kunnen krijgen van Hongarije en bij de rode zijn de volgende het noemen waard:
Zweigelt 2004 van Vylyan uit Villany-Siklos: geconcentreerd zwart fruit in de neus, bramen, gerookt en hout. In de mond fris jong fruit; Minder geconcentreerd als de neus, frisse zuren en lichte tannines, medium body en drinkt lekker weg. 9.50 Euro, 14,5pnt.
Montenuovo Cuvée 2003 van Vylan uit Villany-Siklos: Complexe neus, getoast,zacht, hout. Volle rijp fruitige aanzet, finesse, mooi in balans met toch nog wat stevige tannines. Nog 3 jaar laten liggen. 14.80 Euro, 14,5pnt
Bikaver St.Andrea 2005 van Merengo uit Eger: 35% kekfrankos, 20% zweigelt, kadarka, merlot, CS, CF, Syrah ( Ja, allemaal in één wijn! ). Pruimen in de neus met fijn rood fruit, elegant, zachte fruitige aanzet met tannines en zuren die mooi in evenwicht zijn, licht droogtrekkend, iets alcohol. 33.00 Euro, 15.5pnt.

De witte sessie had dus mijn voorkeur met als beste:
Kiralyleanyka 2007 van Thummerer Vilmos uit Eger: Fijne pareling tegen de zijkant van het glas ( wat we trouwens bij diverse wijnen die avond tegenkwamen ) Neus is zeer verleidelijk en geeft zelfs een licht zoete indruk, fruitig met muskaat. Halfzoete fruitige aanzet met abrikozen, zuren mooi verweven, mineralen en deze witte wijn is zelfs iets droogtrekkend. 7.40 Euro, 14pnt.

szamorodni hongarije hungary

Tokaji Szamorodni Szaraz 2000 van Saigo Pinceszet:
voor mij de verrassing van de avond. Szamorodni betekent letterlijk "zoals het komt" en dit slaat op de druiventrossen die deels wel en deels geen botrytis (edele rotting) druiven hebben. Zijn er meer gebotryseerde druiven dan wordt de wijn zoet gevinifieërd en anders droog (szaraz). Deze Szamorodni is dus een droog gevinifieërde wijn die minimaal 1 jaar oxidatief is opgevoed in kleine vaatjes die niet volledig gevuld zijn en daarna nog minimaal 1 jaar fles rijping ondergaan hebben. 
Als liefhebber van bewust geoxideerde wijnen is dit een kolfje naar mijn hand. De wijn heeft een goudgele kleur dus een droge wijn is niet het eerste wat je verwacht. Een prachtige vin jaune, sherry achtige neus met overduidelijk de oxidatieve toetsen. In de mond een droge oxidatieve aanzet met appels, hout en noten. En dan de prijs, 7.00 Euro (50cl), kopen dus. 16pnt.

Er stond ook een Budai Sauvignon blanc 2006 op het programma en ik had hoge verwachtingen want ik heb zelf de 2004 in mijn kelder gehad en dat was een heerlijke wijn. De 2006 kan echter niet aan de 2004 tippen, een gesloten neus, wat citrus. In de mond asperges, grassig en evenwichtig maar in de afdronk iets storends bitter. 8.00 Euro, 12,5pnt.

aszu furmintUiteraard stond er ook Tokaji Aszu op tafel. Dit is een zoete wijn van druiven die aangetast zijn door het edel rot (botrytis) en per stuk geplukt worden en verzameld worden in een puttonyos (emmer van 27liter). Eén plukker plukt per dag 10kg Aszu druiven.
De puttonyos wordt aan 136 liter gistende wijn van hetzelfde jaar toegevoegd en de zoetheid van de wijn is afhankelijk van de hoeveelheid puttonyos die men toevoegt. De zoetheidsgraad wordt dan ook in puttonyos uitgedrukt.
De druivensoorten zijn furmint,harslevelü en muscat lunel druiven. Furmint zorgt voor de zuren en aroma's van noten,rozijen en tabak. Harslevelü geeft de wijn een zachtere volle structuur en aroma's van chocolade en banaan.

Tokaji Aszu 1999, 4 puttonyos (=minimaal 90gr suiker per liter) van Hetszölö: Dit was de kers op de taart. Goudgele kleur met overduidelijk botrytis in de neus, honing, appelsien, droog fruit en wat een finesse. In de mond wordt dat allemaal nog eens overgedaan met nog noten erbij ook. Uiteraard een mooie zoete wijn maar door de zuren komt hij eerder fris dan lomp over. Eindeloze afdronk. Deze heb ik nog eens ingeschonken want dit is heerlijk. 22.00 Euro (50cl), 17pnt. 

De etiketten op de achterkant van de flessen moeten ze toch echt eens in een andere taal zetten dan Hongaars willen ze de export bevorderen want ik word er niet wijzer van.

Hongarije, absoluut de moeite waard om je als wijnliefhebber eens wat meer in te verdiepen. Met dank aan Ronny Drowart voor de interessante lessen. Bij All About Wine /  Global Wineries in Antwerpen kun je de wijnen kopen.

Klik hier voor een eerder artikel op Vinama over "Tokaj Late Harvest".

02 februari 2008

Tokaj Late Harvest

Samen met een elftal andere wijnblogs/websites uit Vlaanderen brengen we je vandaag voor het eerst gezamelijk allemaal een artikel over "Late Harvest" wijnen en dat vanuit ieder zijn eigen optiek bekenen. Dus 12 X "Late Harvest" en dat in een eigen blogstijl.

Late Harvest en misschien wel beter bekend als Vendange Tardive wil letterlijk zeggen 'laat geoogst'. De druiven worden laat in het seizoen overrijp geoogst en soms zelfs met edele rotting waardoor de druiven een hoog suikergehalte hebben. De meest bekende zijn waarschijnlijk de wijnen uit de Elzas waar er enkel Vendange Tardive gemaakt mag worden van de  vier druivensoorten gewürztraminer, pinot gris, riesling en muscat. Ook in de de Bordeaux, Loire en de  Jurançon kom je ze tegen alsook in Duitsland. 
 
Ik ga het vandaag niet over een voor de hand liggende Late Harvest hebben maar ga het zoeken in de Tokaj regio in Hongarije wat sinds 2004 deel uitmaakt van de Europese Unie. Tokaj ligt 200km ten oosten van Budapest en heeft 6000ha wijngaarden. Het cultureel historische landschap staat sinds 2002 op de Unesco Wereld Erfgoedlijst.
De naam Tokaj is inmiddels ook beschermd wat wijnen betreft en enkel wijnen uit de Tokaj regio mogen deze naam dragen dus Tokay uit de Elzas is sinds midden 2007 niet meer toegestaan vandaar dat men daar nu enkel Pinot-Gris op het etiket zet.
tokaj  on a barrell
Tokaj is wereldberoemd vanwege de zoete Tokaji Aszu wijn die er gemaakt wordt van furmint druiven die de edele rotting hebben ondergaan. Volgens Louis XIV is Tokaj: "Le vin des rois, le roi des vins". Over deze wijn ga ik het vandaag niet hebben maar wel over zijn jongere broertje de 'Late Harvest' van Hétszölö.

Het domein is Hétszölö dateert uit 1502 en is zelfs nog 200 jaar in eigendom van de keizer geweest vandaar dat men zich nog 'Imperial Royal Estate' mag noemen. Hétszölö ( spreek uit als Het-so-low ) is een domein met 45ha wijngaarden dat vandaag de dag in handen is van een Franse groep maar zowel het lokale management als de wijnmakers zijn allemaal Hongaren. 

Copy of aszu-grapes-3Furmint druiven met en zonder Botrytis

De wijngaarden zijn gelegen op de zuidelijke hellingen van de Tokaj heuvel bij het dorp Tokaj tegen de Tisza rivier waardoor ze beter ontwikkelde botrytis druiven voortbrengt.
 
Druiven in deze late harvest wijn: 95% furmint en 5% harslevelu. De overrijpe druiven worden manueel geoogst. Het kan voorkomen dat er tussen de druiven ook al druiven zitten die door de edele rotting aangetast zijn. De gisting neemt 10 dagen in beslag en vindt plaats in 18° in inox kuipen. De wijn wordt slechts zeer licht gefilterd.


Tokaj Late Harvest 2004, Hétszölö:
Een verleidelijke neus met wat zoetige lychee en mandarijnen zeste, appels en munt. In de mond een zoete frisse aanzet met marsepein en exotische vruchten. De zuren zorgen ervoor dat het een frisse zoete wijn is en absoluut niet lomp of stroperig. Een heerlijk glas wijn, ongecompliceerd maar wel met finesse. In de afdronk een zeer licht bittertje wat niet storend is en bij zoete wijnen vrij vaak voorkomt. Hier drink je zo enkele glazen van zonder dat het zoete gaat vervelen in tegenstelling tot bijvoorbeeld de zeer zoete wijnen. Combinatie met gerechten: Foie gras, kalfsvlees, kip, vis met een roomsaus, fruit desserts en misschien ook wel kaas.
15pnt, 8,45 Euro bij Global Wineries in Antwerpen

hetszolo late harvest
Voor de lijst van de andere blogs/websites die deelnemen aan de Vlaamse Wijnblogdagen zie mijn bericht van gisteren hier.