31 januari 2009

Riesling op schiste

Een nieuwe Pure Winelovers degustatie georganiseerd door Jan in restaurant NZET in Gent en deze keer volledig in het teken van Duitse rieslings op schiste (leisteen). Een vijftiental wijnen uit de Moezel van steile op het zuiden gelegen hellingen. De wijnen gingen van droog, halfdroog/zoet tot zoet.

Riesling is een grote klassieke witte druif (maar toch nog vrij onbekend bij het grote publiek) die langzaam en tot diep in november rijpt en niet zo gevoelig is voor vorst. Daarom komt hij vooral in noordelijke wijngebieden voor waar hij onder de late herfstzon langzaam zijn rijping voltooit wat uiteindelijk het aromatisch karakter versterkt. Riesling weerspiegelt zijn terroir waar hij verbouwd wordt. Een schiste bodem is rijk aan mineralen en geeft de wijn dan ook een mineralige en tevens rokerige toets. De steile schiste hellingen slaan overdag ook de warmte van de zon op om dit 's nachts weer af te geven aan de wijnstok. De zon wordt weerspiegeld in de Moezel rivier en door dat de wind vrijspel heeft (geen bergen die de wind blokkeren)drogen de druiven goed.

Riesling wordt bijna altijd voor monocépage wijn gebruikt dus zonder toevoeging van andere druivensoorten. De druif leent zich tot het vinifiëren van beendroge wijn tot edel zoete en zelfs mousserende wijn. Riesling geeft ook de mogelijkheid om goede bewaarwijnen te produceren.    

duitse riesling peter lauer riesling spatlese fass 7 2006

 

Waar moet je nu naar zoeken als je een riesling wijn proeft? Wat zijn de typische karakteristieken?
Qua kleur zul je een bleekgele, groengele kleur zien. In de neus aroma's van perzik, appel, citrusfruit en witte bloemen (lindebloesem) en in de mond valt de levendige zuurgraad meteen op. Het zijn vooral sappige fruitzuren. Strakke zuren vindt je vooral in beendroge rieslings. Rijpere rieslings geuren naar abrikoos en ananas.

Na rijping op fles kan er ook een geur van petroleum ontstaan die je bij geen enkele andere druif aantreft. Persoonlijk kan ik het wel waarderen als er een lichte 'petrole' geur aan de wijn zit maar het wordt blijkbaar ook als een fout beschouwd door diverse wijnboeren. Iemand citeerde deze avond bijvoorbeeld Marcel Deiss die gezegd heeft dat "riesling die op de juiste terroir staat nooit 'petrole' zal ontwikkelen bij het ouder worden". 
  
Heeft de druif de edele rotting ondergaan dan heeft de wijn een typische smaak van gedroogde abrikozen, rozijnen, amandelen en honing.

In Duitsland is Riesling met 20% de meest voorkomende druivensoort waar hij ook wel Rheinriesling of Johannisberg riesling wordt genoemd. De wijnen van deze avond kwamen allemaal uit de Mosel-Saar-Ruwer streek, het oudste wijngebied van Duitsland. 9.000ha wijngaarden waarvan meer dan de helft met riesling. Het Moezel gebied wordt verdeeld in de Unter-Mosel, Mittel-Mosel en Ober-Mosel waarbij de beste rieslings uit de Mittel-Mosel komen van Enkirch tot Trier.

Voordat we de wijnen blind zijn gaan proeven werd ons door Jan gevraagd om van iedere wijn een indicate te geven hoeveel gram suiker en hoeveel gram zuren er in de wijn zit alsmede of er laboratorium gist of natuurlijke gist gebruikt was. Voor de zuren dat bleek een vrijwel onmogelijke opdracht (althans voor mij) en op het moment dat het echte suikergehalte van een wijn verteld werd hoorde je geregeld een ai..,oooh.. of yes. Met de gistsoort zaten we er gezamelijk bijna altijd juist op alhoewel daar ook wel eens een gokje gewaagd is.

Hoe zat dat ook al weer met endogene en exogene gisten? Endogene gisten zijn van nature aanwezig op de druif en/of in de wijnkelder, exogene gisten zijn kunstmatig in een laboratorium gemaakt. Deze gisten zijn nodig voor de alcoholische gisting. Wil een wijnboer exogene gisten gebruiken dan zal hij eerst alle endogene gisten moeten doden met sulfiet.

riesling duitsland Hausmann peter lauer mosel weingut franz friedrich kern heinrich kaess

1. C. A. Haussmann - Spätlese trocken 2007, Traben Trarbacherer Königsberg, Moezel, prädikatswein: Eerst een ingetogen neus en na goed walsen licht stenig, witte bloemen en abrikozen. Fruitige aanzet, sappig en een allemansvriend. Zuren goed aanwezig. Correct gemaakt. Vinama 13pnt,  6,80 Euro. Volgens sommige proevers was deze wijn kunstmatig aangezuurd.

2. Peter Lauer - Ayler Kupp „Unterstenbersch" 2007 Fass 12, Qualitätswein, Saar Restsuiker 10,1 g/l, Zuren: 7,0 g/l, spontaan vergist, 45 hl/ha:   
Deze wijn komt van een helling van 70%, geoogst op 20 oktober 2007. In de neus geeft hij een beetje de indruk een natuurlijke wijn te zijn, daarnaast licht mineralig en wit fruit. Wel wat monotoon. In de mond echter een frisse aanzet met onderbouwende zuren van napoleon snoepjes of van die zachte snoepjes met zuur wit poeder erop, fruit. In de afdronk wat zoete frambozen en grapefruit. Vinama 14pnt, 10,00 Euro.

3. Weingut Franz Friedrich Kern - Wehlener Sonnenuhr ‚S' 2004 - alte Reben, Wehlen, Moezel: Mineralige, stenige neus, beendroog. Lichte petroleum en rokerige toets. Zeer droge aanzet met stevig aanwezig zuren. Wijn is niet helemaal in balans. Een bittertje en chemische smaak in de afdronk die me stoort. Vinama 12.5pnt, 10,20 Euro.

4.  Weingut Heinrich Kaess - Trarbacher Schlossberg 2003, Hochgewächs trocken, Moezel: Dikke vette tranen in het glas. In de neus naast appels een duidelijk petroleum aroma, misschien dat deze wijn wat ouder is dan de vorige? Een volle mature aanzet, weinig fruit en het lijkt net op of er houttoetsen in zitten. Alcohol komt strek naar voren in de smaak. Vinama 13pnt, 6,50 Euro.   

duitse riesling weingut franz friedrich kern heinrich schmitges st urbans-hof oekonomierat weiss

5. Weingut Franz Friedrich Kern -  Wehlener Sonnenuhr 'S' 2006 - alte Reben, Moezel: Ingetogen neus maar komt snel los. Bloemen, vuursteen maar ook boter en lactische aroma's. In de mond fris, fruitig en evenwichtig echter na enige tijd in het glas gaat het met grote stappen achteruit. Hij evolueerde zeer negatief en daarom een onvoldoende voor deze wijn. Vinama 11pnt, 11,00 Euro.

De volgende wijn was een vreemde eend in de bijt, een piraat. Echter we waren niet op de hoogte dat er een piraat tussen ging zitten. Het waren allemaal rieslings zo was ons verteld dus ik was zeer verbaasd toen ik dit proefde. Mijn eerste gedachte was een natuurlijke sauvignon blanc uit de Loire maar dat kon absoluut niet het waren immers allemaal rieslings. Ik heb toen maar in de groep gegooid dat dit niet op een riesling trekt en als er riesling in de fles zou moeten zitten het wel ergens een beetje op riesling moet lijken en niet op dat wat ik in mijn glas had. Hans had net voor de degustatie deze piraat er tussengezet.

En dit was de wijn: 
6. Bruno Allion, Surin Tout Simplement, Vin de Table Touraine: Nog wat koolzuur aanwezig, zeer fruitige neus met appels en noten. Limonade neus, dit is een natuurlijke wijn. A-typisch riesling zowel in de neus als in de mond. Eerder iets uit de Loire, sauvignon? Ook in de mond zeer fruitig, exotisch, appelsap en drinkt ook als limonade, lekker. Vinama 14pnt, +/- 10.00 Euro.    

Bruno Allion tourraine sauvignon blanc

7. Weingut Heinrich Schmitges -  Grauschiefer 2000 QBA trocken, Moezel: Rijp fruit in de neus, boenwas, petrole, ik hou hier wel van. In de mond verwacht je veel de neus maar de wijn is zeer plat, hij valt dood, zit geen structuur in, geen balans. Vinama 10pnt, 8,00 Euro.

8. St. Urbans-Hof, Oekonomierat Nic. Weiss - Leiwen (Saar), 2007 Wiltinger Kabinett, restsuiker 25,8 g/l,  zuren 8,2 g, spontaan vergist, 60 hl/ha: Eenvoudig en fruitige neus. Fris, fruitig, gras, weinig restsuiker en zuren komen kunstmatig over (aangezuurd?). Vinama 12pnt, 8,00 Euro.

duitse riesling weingut josef bernard kieren st urbans-hof oekonomierat peter lauer saar mehringer blattenberg riesling auslese

9. Weingut Josef Bernard Kieren - Graacher Dompropst 2003, Spätlese Halbtrocken, Moezel  11,5% RZ 16,1 Säure 6,4: Een volle aromatische neus met appels, mineralen en petrole. Mineralige aanzet met frisse pompelmoes zuren, droog en wat bitter. Vinama 13pnt, 5,80 Euro.
Deze wijn bleek te zijn gechaptaliseerd of angereicherd zoals de Duitsers zeggen (suiker aan de most toegevoegd om een hoger alcohol percentage te krijgen).

10. St. Urbans-Hof, Oekonomierat Nic. Weiss - Leiwener Laurentiuslay 2007, Spätlese feinherb, Moezel, restsuiker 32g/l, zuren 7,3g spontaan vergist 40 hl/ha: Wat vettig in het gals. Zoet fruit in de neus met perzik, abrikoos, kruiden en iets lactisch. Volle halfzoete aanzet met abrikozen,appelsien en citrus in de afdronk. Zuren aangenaam aanwezig. Vinama 14.5pnt, 36,00 Euro

11. Peter Lauer -  Ayler Kupp 2006 Spätlese Fass 7, Saar, 8.5%, restsuiker 75,6g/l, zuren 7,6g, spontaan vergist, 29 hl/ha: Zeer aparte neus, stoffig en alsof er zuurkool in het glas zit. Zoete aanzet met zelfs wat botrytis toetsen. Daarna zoet rijp fruit met toch ook droge toetsen er doorheen. Vinama 15.5pnt, 15,00 Euro.

12. St. Urbans-Hof, Oekonomierat Nic. Weiss - Mehringer Blattenberg 2006,  Auslese, Moezel, 9,5%,  restsuiker 93,6 g, zuren 6,9 g, spontaan vergist 30 hl/ha, gerijpt in foeder: Geen proefnotitie maar met dank aan Jan is dit die van de wijnproducent: "Dieser Riesling ist eine kräftige und vollmundige Auslese. Ein enormes Spektrum von fruchtigen Aromen lässt sich auf die selektive Lese zurückführen. Der leuchtende Blauschiefer verleiht dem Wein eine feine Würze und ausgeprägte Mineralität. Die edelsüße Auslese verwöhnt den Gaumen mit einem intensiven und lang anhaltendem Geschmack von reifen Früchten kombiniert mit eleganten Honignoten". Vinama 15pnt, 20,00 Euro.

duitse riesling matheus kirsten franz matheus drhon hofberger auslese riesling oswald esseln-falkenburg dhron hofberger riesling beerenauslese

Van de volgende drie wijnen moesten we ook de leeftijd raden.

13. A.Matheus - Kirsten - Dhron Hofberger Auslese 1975, Moezel: Bruinige kleur, oude wijn, noten honing en rozijnen, muf. Gemaderiseerde kenmerken, zuren komen zeer sterk naar voren en zoet wordt naar de achtergrond gedrukt. Ver op zijn retour. 20,00 Euro

14. Franz Matheus - Dhroner Hofberger 1976 Auslese Riesling, Moezel: Licht oxidatieve neus met alcoholnoten en nat karton. In de mond komt de bitterheid op de voorgrond. Ver op zijn retour/passé. 
22,00 Euro

15. Oswald Esseln-Falkenburg - Dhron Hofberger Riesling 1976  Beerenauslese, Moezel: Mooie complexe neus, oud, noten. Volle zoete aanzet met zelfs nog iets van fruit en wat tabak. Lange afdronk van confiture en geconfijt fruit. (vergeten te scoren), 32,00 Euro.

Combinatie wijn en gerecht? Voor de droge Duitse riesling:
Garnalen risotto, Asperges, Coq au riesling, Krab met grapefruit, Carpaccio van vis met limoen echalotjes en peper, Kip met citroensaus, Tajine van kip met geconfijte citroen of kweepeer, Plateau fruit de mer, Elzasser zuurkool schotel, Sushi, Kalfsschnitzel met citroen. Grand Cru niveau: Kreeft met roomsaus, Forel en Tarbot. Een halfdroge riesling gaat vaak goed samen met de Chinese keuken. 

Combinatie wijn en gerecht? Voor de zoete Duitse riesling:
Allerlei foie gras gerechten, zowel koud als gebakken foie gras,  Kip met roomsaus en bijvoorbeeld oesterzwammen, desserts zoals Aardbeien mousse met sabayon, Apfelstrüdel, Tarte tatin en Peren met roquefort.

We hebben afgesloten met een mooi stuk vlees van Mauro en een heerlijke crême brulée. In de keuken heb ik eens kunnen proeven van de commerciële ingrediënten lijn van El Bulli chef Ferran Adrià Acosta. Wat dacht je van Yoghurt in poeder vorm, smaak is verbluffend goed. En gedroogde frambozen. Zien eruit als een gewone framboos maar dan compleet gedroogd. Aparte gewaarwording in de mond.
Bij het eten heeft Mauro nog een viertal flessen wijn opengetrokken waarvan er twee uit Bugey kwamen van het domein waar Mauro een wijngaard heeft gekocht dus daar gaan jullie later vast en zeker nog meer van horen. Daarnaast is vooral de mooie cabernet franc (van Fuca?) me bijgebleven maar ik heb geen notities genomen welke wijnen dit waren dus misschien kan iemand anders dat hier aanvullen. Jan, dank voor de mooie avond.

27 januari 2008

Pino...ooohh in het donker

pinot noir blindHet was weer een gezellige boel die vrijdag. 8 flessen Pinot Noir en aanverwante uit alle hoeken van de wereld en nog een 100% Carignan en een St. Laurent. Aangezien de twee laatste duidelijk verschillen van kleur van de Pinot Noir zou het niet zo moeilijk moeten zijn om die er tussenuit te halen.
We wisten van te voren uit welke landen de Pinot Noir kwam en aan ons om te raden welke fles waar vandaan kwam en uiteraard ook de niet PN wijnen er uit halen.
We proeven met drie teams van drie personen en ieder team moet na maximum 60 minuten zijn "verdict" geven. Dat betekend dus naast je individuele oordeel ook nog in teamverband tot een eindresultaat komen binnen een uur.

De Pinot Noir en aanverwante kwamen uit; Bourgogne, Languedoc, Tasmanië, Argentinië, Chili, Duitsland en daarnaast stond ook nog een Trouseau uit de Jura, een Carignan uit de Roussillon en een St.Laurent uit Oostenrijk.

Bij het uitschenken in willekeurige volgorde kwamen toevallig de twee donkerst gekleurde wijnen en tevens ook krachtigste wijnen ( Carignan en St.Laurent ) in glas 1 en 2 ( Hoe krijg je het voor elkaar Stefan ;-) ). De Carignan 2003 die ik vorige zomer op het domein Ferrer-Ribiere had gekocht was helaas niet goed meer en de St.Laurent van Schwarz uit Oostenrijk haalde ik er snel tussen uit. De Trousseau van Luc Boiley, ook uit 2003, en ook op het domein gekocht was helemaal naar de knoppen, bloemkool, uien, karton, een ramp dus. Aangezien het een blinde proeverij is en ik zelf mee proef worden de flessen niet vooraf geproefd om te kijken of ze goed zijn dus het risico dat er een foute fles tussen zit bestaat altijd maar twee op de tien dat is brute pech. 

Copy of pinot noir blind 10

De organische Pinot Noir uit de Languedoc van Domaine de l'Ocre Rouge kwam zeer medicinaal over in de neus en als je niet wist dat je wijn in je glas had zou je denken dat je een geuze aan het drinken was.

De drie teams hadden er allemaal 5 of 6 goed van de 10. Waar ben ik in de mist gegaan met mijn teamgenoten Frédéric en Nick? We hadden Chili met Duitsland verwisseld alsook Argentinië met de Languedoc. Deze laatste omwisseling was weer zo'n typisch geval van het eerst juist hebben maar dan op het einde met de tijdsdruk toch nog dingen veranderen en dan de de foute conclusie trekken.  De Chileense van Castillero del Diabolo uit de Delhaize verwarren met de Spätburgunder 2005 van Weingut Knab is wel wat anders. Ik had de Chileen al eerder gedronken en vind het een commercieel maar correct gemaakte wijn. Blind kwam hij echter veel beter uit de bus dan dat ik me kon herinneren.

Daarna had ik om van te genieten bij de kaas en charcuterie een witte Santenay Château de la Maltroye 1e Cru La Comme blind op tafel gezet. Roger en Nick hadden het goed dat het een geëvolueerde Bourgoge was. Boter en koekjes met een licht aangename ( niet voor Dirk ) oxidatieve toets. In de mond kwam dit ook weer terug met wat citrus, appels en wat getoast. De zuren gaven de wijn nog een zeer frisse indruk en een volle structuur. 
corbieres santenay saint emilion

Daarna had ik eigenlijk een Clos de L'Oratoire 1997, Grand Cru Classé Saint-Emilion voorzien maar toen ik de fles eerder die middag geopend had vond ik niet die fantastische wijn die ik vier maanden geleden in het glas had. Nogal wat reductie en verder ingetogen. Deze kon ik niet serveren aan mijn wijnvrienden dacht ik en moest ik dus overschakelen op plan B. Ik koos voor een andere wijn uit één van mijn favoriete streken waarvan ik zeker wist dat iedereen ervan onder de indruk ging zijn. Uiteraard ook weer blind geproefd en men dacht dat het o.a. om een goeie Italiaan ging en zelfs een Saint-Emilion Grand Cru van de vorige eeuw. Dat het Château Haut-Gléon, Cuvée Marie-Pierre Feyt 2000 uit de Corbiéres was kon natuurlijk niemand raden. Wat een ongelooflijk goede wijn zeg en zo mooi ontwikkeld. Top!

Toen ik daarna mijn verhaal van plan B had uitgelegd wou iedereen toch de Clos de L'Oratoire 1997, Grand Cru Classé Saint-Emilion proeven en het had hem duidelijk goed gedaan om enkele uren open te staan want hij stond weer zijn mannetje maar toch ook wel ietsje versleten zoals Lena dat mooi zei. Voor de proefnotitie zie hier .

Als afsluiter heb ik een sherry Pedro Ximénez uit 1963 boven gehaald van Montilla-Moriles en dat dat hemels is hoef ik jullie niet te vertellen. De fles heeft trouwens een grappig etiket namelijk een dubbel etiket wat je kan openklappen en wat weer dicht gaat en blijft plakken door middel van een magneetstreepje aan de rand.
Voor meer uitleg over Pedro Ximénez en een proefnotitie zie hier een eerder artikel van me. 

Ik had de indruk dat men er stil van werd inclusief mezelf. Bijna 45 jaar oud en zo jong, zo mooi en zo onderschat. Na deze avond zal ik weer een nieuwe fles moeten kopen........zo lekker was hij.     

pedro ximenez