05 april 2011

To Bio or not to Bio....?

Wordt het naast het tegenwoordig alom verkondigde “Think green” nu ook “Drink green”?

Eigenlijk bestaat er niet zo iets als ‘biowijn’. Enkel ‘wijn gemaakt van biologisch geteelde druiven’.
In de wijngaard gaat men het gebruik van chemische meststoffen, pesticiden en insecticiden verbieden, om terug te grijpen naar een meer natuurlijke bewerkingsmethode. Het enige (“niet biologische”) toegelaten middel tegen ziekten is de befaamde ‘bordelese pap’, een mengsel van kopersulfaat en kalk. Alle andere bestrijdingsmiddelen moeten biologisch zijn. Tegen schadelijke insecten zal men natuurlijke vijanden inzetten en om de groei van de planten te bevorderen gebruikt men enkel nog organische (plantaardige en dierlijke) meststoffen.

De biologische vorm van wijnmaken wordt nog door geen enkele instantie gecertificeerd. De EU heeft het onlangs geprobeerd maar dat voorstel heeft het niet gehaald. Wel kunnen we stellen dat de bio-wijnmaker ook in de vinificatiekelder zo weinig mogelijk onnatuurlijke producten zal gebruiken. Zo zal hij het gebruik van zwavel zoveel mogelijk beperken en mocht hij de wijn willen klaren zal hij dit enkel doen met bijvoorbeeld eiwit of bentoniet.

Waarom werkt elke wijnbouwer niet op een biologische manier? Heel eenvoudig, als je op een natuurlijke manier druiven gaat verbouwen, zul je ook meer de grillen van de natuur moeten ondergaan. In sommige oogstjaren loop je het risico dat je minder rendement hebt en dus ook minder wijn kan verkopen. Niet elke wijnbouwer is bereid of in de mogelijkheid om de (financiële) gevolgen hiervan te dragen. Het vergt ook meer inspanning van de wijnbouwer om een goede wijn te maken. Gebruik maken van high-tech in de wijngaard en de kelder vergemakkelijkt het werk, maar kan zorgen voor een relatief minder diepe en complexe smaak van de wijnen.

Biologische wijnbouw komt van heel ver. Begin jaren ’90 was het nog geen begrip maar nu zeker wel, alhoewel het eigenlijk toch ook nog in de kinderschoenen staat als je naar de cijfers kijkt. Ook al is vandaag nog maar ongeveer 4,5% van de totale Europese wijnbouw als biologisch te benoemen en er een trage groei waarneembaar is, de biologische wijnbouw heeft zich op de kaart gezet en is niet meer weg te denken.

pesticide wijngaard champagne.jpg
Het besproeien van een wijngaard in Champagne. Gezien de kleding die de man draagt gaat het hier waarschijnlijk niet om een ongevaarlijk goedje.


Laten we eerst eens kijken naar enkele effecten die pesticiden uit de traditionele wijnbouw op onze gezondheid kunnen hebben:

-       Aantasting van het immuunsysteem, zodat mensen sneller ziek worden en vaker chronische ziekten 
        ontwikkelen. Ook allergieën krijgen meer kansen.
-       Enkele pesticiden verstoren de werking van hormonen. Bij vissen bijvoorbeeld leidt dit zelfs tot
        geslachtsverandering.
-      De ziekte van Parkinson neemt toe, zowel op het platteland als in geïndustrialiseerde gebieden. Ook dit wordt toegeschreven aan pesticiden.
-       Het is onbekend welke gevolgen er zijn voor de gezondheid bij de inname van meerdere residuen van  pesticiden met eenzelfde werking. Men verwacht dat het totale effect groter is dan de som. Dit noemt men het ‘combitoxeffect’.
-       Bij vrouwen met borstkanker worden 5 tot 9 keer meer sporen van pesticide in het bloed aangetroffen.

Echter het volledige gezondheidseffect van pesticiden uit voeding/drank op de lange termijn is nog steeds niet duidelijk.

Moeten we nu meteen alle niet ‘biowijn’ laten staan? Nee dat heeft geen zin want…..surprise.... al die pesticiden worden ook gebruikt voor voor het verbouwen van vele andere producten die je iedere week in de supermarkt of bij de groenteboer koopt. Niets meer kopen is namelijk ook geen optie.  

De perceptie van het begrip bio bij de consument is de laatste jaren wel sterk veranderd. Zo was het vroeger voor veel mensen nog een vies woord en vaak verbonden met een imago van geitewollen sokken en vegetariërs. Ondertussen is bio de normaalste zaak van de wereld wat niet wil zeggen dat iedereen nu ook bio koopt. Het overgrote deel van de (supermarkt)-consumenten kan het namelijk niet schelen of een wijn biologisch is en begrijpt al helemaal niet wat biodynamische wijn is volgens een study van Wine Intelligence. De wijnliefhebbers en wijnamateurs daarentegen echter tonen steeds meer interesse in biologische wijnen en ook in het hogere prijssegment.

Ook in specifieke wijnopleidingen wordt er vandaag de dag niet echt specifiek aandacht besteed aan biologische en biodynamische wijn, terwijl je toch zou verwachten dat er standaard één les aan gewijd zou moeten worden om de toekomstige professional of geinteresseerde wijnliefhebber te informeren omtrent de verschillen tussen de biologische, biodynamische en traditionele wijnen. Werk aan de winkel dus.

nicolas joly savanierres marius cheval horse vineyard.jpg
In de wijngaard Coulée de Serrant van Nicolas Joly, Savennières, Loire.

Zijn er wijnboeren bio geworden omdat ze dat als een marketing instrument kunnen gebruiken en hierdoor denken hun wijn gemakkelijker te kunnen verkopen? Mocht dat zo zijn dan slaan die de plank echt helemaal mis. Ja, sommige markten zoals Amerika en Japan vragen sneller aan een wijnboer om een ‘biologische wijn’ te maken dan andere landen, maar dat is marginaal. Er zijn ook bioboeren in hart en nieren die niet op de fles willen zetten dat het biologisch gemaakt is juist omdat ze denken dat het mensen afschrikt. Zoals ook de schroefdoppen op wijnflessen in het begin de consument de indruk gaven dat het om een lagere kwaliteit wijn ging. Dezelfde link maakt men soms ook met wijn van biologische druiven.

Bij alle ‘biologische wijnen’ die ik tot op heden geproefd heb is er een zeer grote verscheidenheid van kwaliteit (van slecht naar uitstekend) zoals dat ook bij niet ‘biowijn’ het geval is. Ik neig er toch naar te zeggen dat de echt natuurlijke en biodynamische wijnen (beide een soort extreme vorm van ‘biowijn’) een bepaalde puurheid en karakter in smaak hebben die je niet zo snel in traditionele wijnen tegenkomt. Is dit te danken aan het lagere  sulfiet gebruik waardoor de primaire fruit aroma’s beter naar voren komen?

Als je me nu vraagt wat drink je liever: een ‘biowijn’ of een gewone dan is mijn antwoord ik drink het liefste een goede wijn ongeacht hoe hij gemaakt is. Als de goede wijn dan ook nog eens gemaakt werd met zorg voor de natuur en met zo min mogelijk manupilaties in de kelder, des te beter zou ik zeggen.

Van een mythe kunnen we zeker niet spreken als we het over biologische, natuurlijke en biodynamische wijnen hebben, ze bestaan wel degelijk en maken onherroepelijk deel uit van het huidige en toekomstige wijnaanbod.

“Het is niet omdat je biologisch of biodynamisch werkt dat je goede wijn maakt, of dat je wijn beter is dan ‘traditionele wijn’. Maar als je een goed wijnmaker bent, kan je expressievere en complexere wijn maken dan op de tegenwoordig meer gangbare manier.” Jan Theys (voormalig eigenaar van het wijndomein La fattoria Fiamminga in Toscane).

So “To bio or not to bio”? 

Dit artikel maakt deel uit van de "Vlaamse Wijnblogdagen" waarin een reeks wijnbloggers over hetzelfde onderwerp een artikel schrijven volgens eigen interpretatie. Links in de kolom onder Vlaamse Wijnblogs" vindt je de andere blogs.

23:34 Gepost door Vinama in Vlaamse Wijnblogdagen | Commentaren (0) | Tags: bio |  Facebook | |  Print

De commentaren zijn gesloten.