05 september 2009

Vlaamse Wijnblogdagen - Vergeten druivenrassen: Alicante bouschet

De wijnen van tegenwoordig beginnen qua smaak steeds meer op elkaar te lijken wordt er wel eens gezegd. Dat is ook niet raar als men overal ter wereld steeds meer de focus legt op hetzelfde kleine groepje druivenrassen zoals cabernet sauvignon, merlot, syrah, pinor noir, cabernet franc, grenache, chardonnay, sauvignon blanc, semillon, chenin, gewürztraminer, riesling, muscat, etc.... Daarnaast wordt de wijn binnen een bepaalde prijscategorie ook steeds toegankelijker oftewel  commercieëler gemaakt zodat de kassa blijft rinkelen maar waardoor de smaak differentiatie tussen de verschillende wijnen steeds kleiner wordt.

Laten we daarom vooral niet vergeten dat er veel meer druivenrassen bestaan dan dat kleine groepje hierboven, veel meer dan jij en ik ons kunnen inbeelden. Alleen al in het referentie werk "The Oxford companion of wine" staan er al een duizendtal die voor wijn gebruikt worden. Wat dacht je van sauvignon vert, petite arvine,  pineau d'aunis? Ook heeft een druivenras vaak zeer veel synoniemen afhankelijk van het land en zelfs streek. Zo heeft bijvoorbeeld de gamay uit de Beaujolais streek wel minstens twintig synoniemen soms ook gelinkt aan een net iets andere kloon van de druif.

Bart en Kaat, ook twee wijnbloggers, lieten na een avond wijn proeven bij mij thuis een fles achter waar we niet aan toegekomen waren. Deze wijn was gemaakt van de minder bekende alicante bouschet druif. Aangezien ik deze zomer ook nog een andere fles alicante bouschet cadeau had gekregen op het wijndomein Ollieux Romanis (AOC Corbières-Boutenac) leek me dit onderwerp van de Vlaamse Wijnblogdagen een uitstekende gelegenheid om ze eens naast elkaar open te trekken want alicante bouschet kom je niet zo vaak tegen.

alicante bouschetHet blauwe druivenras alicante is ook bekend als Alicante Bouschet en komt oorspronkelijk uit Frankrijk waar hij door Henri Bouschet is gemaakt rond 1870 door middel van een kruising van de petit bouschet (uitgevonden door zijn vader Louis) en grenache. Petit bouschet is dan weer een kruising tussen teinturie du cher en aramon.

Alicante heeft gekleurd vruchtvlees en dus rood druivensap in tegenstelling tot de meeste blauwe druiven die gewoon wit sap hebben. De wijn van alicante heeft hierdoor een ongelooflijke donkere geconcentreerde kleur en werd daarom vroeger als 'teinturier' gebruikt. Dit wil zeggen dat men het gebruikte om lichte rode wijn meer kleur en body te geven. Dat is ook precies de reden waarom Henri Bouschet dit druivenras heeft uitgevonden omdat na de phylloxera (druifluis) plaag midden 19e eeuw er nieuwe hoog productieve wijnrassen werden aangeplant zoals aramon die lichte wijnen opleverden en dus gepimpt werden met alicante bouschet. In die tijd werd alicante dus ook alleen gebruikt voor assemblage wijnen en nooit als mono cépage wijn.



De Bouschet familie heeft trouwens nog meer teinturier druivenrassen ontwikkeld zoals morrastel bouschet, carignan bouschet, en grand noir de la calmette.

Ook in Amerika heeft alicante bouschet vroeger succes gekend want tegen 1930 bestond 33% van de druiven productie in Californië uit dit druivenras. Dit kwam door de drooglegging want de illegale drankstokers cq verkopers hadden namelijk ontdekt dat ze de zeer donker gekleurde alicante bouschet konden aanlengen met water en suiker. Ook zorgde de dikke schil van de druif voor veel anti-oxidanten waardoor het een populaire druif werd omdat de wijn het transport vanaf de oostkust tot ver in het binnenland goed kon trotseren. Nu maakt alicante slechts minder dan 1% uit van de productie in Californië en het aantal hectaren verminderd nog ieder jaar.

alicante-bouschet- 2 bron clubevinhosportugueses
(Bron foto: club e vinhos portugueses)

Alicante is zeer productief en kan op vruchtbare grond wel een opbrengst geven ven 200hl per hectare met als resultaat een zwakke wijn met een laag alcohol percentage. De wijnstok moet dus goed ingetoomd worden om een laag rendement te bereiken van rond de 40hl om een kwaliteitswijn te maken.

Alicante bouschet vindt je in Frankrijk  voornamelijk in de Languedoc-Roussillon en ook wat in de Provence. Buiten Frankrijk komt hij voor in Spanje waar hij bekend is als  de garnacha tintorera en Alentejo in het zuiden van Portugal. Mag ook voor Port gebruikt worden.  Komt ook voor in Croatië, Noord-Afrika, Verenigde Staten (Californië), Chili, Italië (Corsica, Toscana, Calabria) en Israël. 

Om het allemaal wat verwarrender te maken wordt in de Languedoc grenache ook wel eens alicante genoemd maar dit heeft dus niks met de alicante bouschet te maken.

alicante preignes 2007 ollieux romanis corbieres boutenac


Alicante Par Preignes, Vin de Pays des Côteaux du Liberon:
100% alicante bouschet.
Fris, modern design etiket en ook de vorm van de fles is wat anders dan de standaard Boredeaux vorm. Deze fles valt zeker op tussen de andere flessen op het rek van de wijnwinkel.
De wijn heeft een intens geconcentreerde, ondoorzichtige, donkerpaarse kleur. Een mand vol rood en zwart fruit zoals bramen komt je tegemoed in de neus. Wel een frisse, fruitige neus en niet plomp of zwaar van de alcohol. Mooie kruidigheid.
Ook in de mond valt als eerste die fruitigheid op waarna de medium aanzet met zachte tannine een ronde indruk achterlaten waardoor hij lekker weg drinkt. Mooi in evenwicht met zwarte bessen in de afdronk. Niet om weg te leggen deze wijn maar voor onmiddelijk drinkplezier. Serveren rond 17-18°C
Voor ongeveer 8.00 Euro is dit een uitstekende prijs/kwaliteits verhouding.  Vinama: 14,5pnt.

Alicante, Ollieux Romanis, Vin de Pays de L'Aude:
100% alicante bouschet. 4000 wijnstokken per hectare die een leeftijd hebben van 85 jaar, rendement 35hl/ha.
Qua degustatieve indrukken komt deze wijn zeer overeen met de vorige wijn. In de neus komt iets meer de specerijen zoals peper naar voren en hij heeft een wat aardse toets. Krachtig en toch verfijnd in de mond met wat meer structuur en body dan de Preignes zonder de frisheid te onderdrukken. Puur fruit in de mond. Ook deze is niet om weg te leggen (gaat echter wel vier jaar mee) maar is ook voor onmiddelijk drinkplezier. Serveren rond 17-18°C. Ook hier weer een zeer goed glas wijn. 11.00 Euro (op domein), Vinama: 15,5pnt

Waren er maar meer wijnproducenten die 100% alicante bouschet wijnen maken in plaats van ze te mengen met andere druivenrassen.

Er zijn een vijfendertigtal synoniemen voor alicante bouschet maar die zal ik je besparen. Probeer alleen alicante bouschet te onthouden zodat je in de toekomst zelf eens kan proberen hoe lekker dat het is. Een echte aanrader! 

Dit verhaal maakt deel uit van de "Vlaamse Wijnblogdagen" waarin een reeks wijnblogs over hetzelfde onderwerp een artikel schrijven. Kijk hier voor een lijst van de andere deelnemende blogs. 

Commentaren

interessant artikel. Keep'em coming!

Gepost door: Peter VdV | 07 september 2009

Olaf, ken je het boek "Dictionnaire des noms de cépages de France" van Pierre Rézeau (CNRS Editions, geherpubliceerd in 2008). Naar aanleiding van mijn Gaillac-avonturen was ik in een librairie in Albi, en daar heb ik dit boek gevonden.
De auteur benadert de druivenrassen vanuit een etymologisch en historisch perspectief.
Dit levert een indrukwekkende lijst van druivenrassen waarbij hij per ras een gedetailleerde beschrijving geeft op basis van citaten. Hij geeft ook de oudste gekende historische verwijzing aan.
Het boek staat trouwens barstensvol verwijzingen naar wijnliteratuur van alle tijden.
Een aanrader!

Gepost door: Stefaan DB | 07 september 2009

Ik ken het nog niet Stefaan dus dank je voor de tip.

Gepost door: Vinama | 07 september 2009

Klein wereldje...zo zie je maar
Tevens een knap stukje over een druif die ik in Portugal naar waarde heb leren appreciëren

Gepost door: Wim | 08 september 2009

Die alicante bouschet is precies wel bekend onder de wijnbloggers. En ik die dacht dat alle blauwe druiven wit sap produceerden. Ik zou er schoon aan geweest zijn voor de moeite bij een wijnkwisje.

Gepost door: pvo | 08 september 2009

De commentaren zijn gesloten.